Home Blog Page 2

መፍትሔ የሚሻው የኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ |Fana Television

0

ከቅርብ ወራት ወዲህ የኤሌክትሪክ ኃይል በድንገት ጠፍቶ ለቀናት በመቆየቱና የኃይል መቆራረጡ በመደጋገሙ መማረራቸውን፣ የአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪዎች ለሪፖርተር ገለጹ፡፡

የኤሌክትሪክ ኃይል እንደሚጠፋና እንደሚቆራረጥ ያመነው የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት፣ ምክንያቶቹ ሁለት መሆናቸውን ገልጿል፡፡ ነባሩን ኔትወርክ ወይም የኤሌክትሪክ መስመር ወደ አዲስ የኤሌክትሪክ ኃይል መስመር የመቀየር ሥራ እየተካሄደ ስለሆነ፣ በወቅቱ ከባድ ዝናብና ንፋስ ሳቢያ ያረጁ የኤሌክትሪክ ኃይል መስመር ተሸካሚ ምሰሶዎች በመውደቃቸው መሆኑን አስረድቷል፡፡

በኤሌክትሪክ ኃይል መጥፋትና መቆራረጥ መማረራቸውን የገለጹት የየካ ክፍለ ከተማ ነዋሪዎች አቶ ትዕግሥቱ በቀለ፣ አቶ ተመስገን ጉርሜሳና ወ/ሮ ፀዳለ ገብራይ፣ በድንገት ተቋርጦ ከሁለት እስከ አምስት ቀናት ስለሚቆይ በፍሪጅ የሚቀመጡ መድኃኒቶች፣ የሕፃናት ምግቦችና የተለያዩ ነገሮች እንደሚበላሹ አስረድተዋል፡፡ በተለይ በጋራ ቤቶች (ኮንዶሚኒየም) ውስጥ የሚኖሩ፣ ማንኛውንም ነገር የሚሠሩት በኤሌክትሪክ ኃይል በመሆኑ፣ ለቀናት ተቋርጦ ሲቆይ ከፍተኛ ችግር እየገጠማቸው መሆኑን አስረድተዋል፡፡

አቶ ወንድምየ ስለሺ የተባሉ የሆቴል ባለቤትም እንደገለጹት፣ በፍሪጅ የሚቀመጡና የሚበስሉ ምግቦችን ለደንበኞቻቸው እንደ ልብ ባለማቅረባቸው ከፍተኛ ችግር ላይ መሆናቸውን አስረድተዋል፡፡ በድንገት የተቋረጠው የኤሌክትሪክ ኃይል በድንገት ሲለቀቅ ብዙ ንብረቶችን እያቃጠለባቸው መሆኑን የገለጹት ወ/ሮ ፀዳለ፣ የሚመለከተው ተቋም ቢያንስ ኃይል ሲለቅ እንኳን ተመጣጣኝ ቢያደርገው ወይም ለሕዝቡ በሚዲያ ቢያሳውቅ ከሁለቱ ጉዳቶች በአንዱ ሊድኑ ይችሉ እንደነበር አስታውቀዋል፡፡

በሁሉም ክፍላተ ከተሞች ተመሳሳይ ችግር መኖሩን ነዋሪዎች እየገለጹ ነው፡፡ በተለይ የሆቴል፣ የዳቦ ቤቶች፣ የአነስተኛ ማምረቻዎችና ሌሎችም በኤሌክትሪክ ኃይል የሚሠሩ ነዋሪዎች ተመሳሳይ ችግር እየገጠማቸው መሆኑን ተናግረዋል፡፡ በመሆኑም የሚመለከተው የመንግሥት አካልና ተቋም ለጉዳዩ ትኩረት ሰጥቶ አስቸኳይ ምላሽ እንዲሰጣቸው ጠይቀዋል፡፡

ነዋሪዎች ያነሱትን ቅሬታ በሚመለከት ምላሽ እንዲሰጡ ሪፖርተር ያነጋገራቸው በቅርቡ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሆነው የተመደቡት አቶ ሽፈራው ተሊላ፣ ነዋሪዎቹ ያነሱት ጥያቄ ትክክል መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ዋና ሥራ አስፈጻሚው እንደገለጹት፣ ችግሩ እየተፈጠረ ያለው በሁለት ምክንያቶች ነው፡፡ አንደኛው ያረጁ የኤሌክትሪክ መስመሮች (ኔትወርክ) እየተቀየሩ በመሆኑ ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ ከፍተኛ የሆነ ንፋስና ዝናብ ያረጁ መስመር ተሸካሚ ምሰሶዎችን እንዲወድቁ በማድረጉ መሆኑን አስረድተዋል፡፡

ሁሉንም ችግሮች ለመፍታት ተቋሙ ሌት ከቀን እየሠራ መሆኑን ጠቁመው፣ ኔትወርኩን ለማሳደግና ችግሩን እስከ መጨረሻው ለመፍታትም ፓወር ቻይና የተባለው ኩባንያ የመስመር ዝርጋታውን በማጠናቀቅ ላይ መሆኑን አቶ ሽፈራው ገልጸዋል፡፡ ኩባንያው ፕሮጀክቱን አጠናቆ የሚያስረክብበት ጊዜ የተጠናቀቀ ቢሆንም፣ እስካሁን አለማጠናቀቁንና ይኼንንም በሚመለከት ተቋሙ በቅርቡ ገምግሞ ለሕዝብ ይፋ እንደሚያደርግ አስታውቀዋል፡፡ Read More

ተዘግቶ ለ20 ዓመታት በቆየው የኤርትራ ኤምባሲ ውስጥ ምን ተገኘ?BBC Amharic

0

በ1990 የድንበር ጦርነቱ ሲቀሰቀስ አዲስ አበባ ውስጥ ለሁለት አስርታት ተዘግቶ ከቆየው የኤርትራ ኤምባሲ በሮች በኤርትራ ባለስልጣናት ሲከፈት ክፍሎች ውስጥ በአቧራ የተሸፈኑ መኪኖች፣ የቤት ውስጥ እቃዎች እና የተለያዩ መጠጦች ባሉበት ተገኝተዋል።

ጦርነቱ በ1992 ቢያበቃም ግንኙነታቸው ሻክሮ እስካሁን ድረስ ቆይቶ ነበር። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ወደ ኤርትራ መጓዛቸውን ተከትሎ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ወደ አዲስ አበባ ሲመጡ ነው ኤምባሲው መልሶ የተከፈተው።

እነዚህ ፎቶግራፎች የኤርትራ ኤምባሲ ዛሬ ሲከፈት በቢቢሲ የተነሱ ናቸው።

Andand negeroch – በኢትዮጵያ የሚገኙ የተፎካካሪ ፓርቲዎች አቋምና አማራጭ

0

ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ከሥልጣን ከወረዱ በኋላ ከፍ ባለ መድረክ ላይ አሰሙት የተባለው ንግግር ብዙዎችን አስደንቋል። ንግግራቸው አሁን አሜሪካ ውስጥ ሥልጣን ይዞ ያለውን መንግሥት በሾርኔ ወጋ ለማድረግ የተጠቀሙበት ነው እየተባለ ይገኛል።

15 ሺህ ያህል ሰው በታደመበትና የደቡብ አፍሪቃውን የነፃነት ታጋይ ኔልሰን ማንዴላን ለመዘከር በተዘጋጀው መድረክ ላይ ንግግር ያሰሙት ኦባማ የማሕበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች መነጋገሪያም ሆነው ነበር።

እስቲ ኦባማ ካሰሙት ንግግር መካከል አምስት አበይት ነጥቦች መርጠን ወደእናንተ እናድርስ።

፩. እውነት የተቀደሰች ናት
«በእውነታ ልታምኑ ይገባል» አሉ ኦባማ፤ «እውነታውን መሠረት ያላደረገ ነገር ለትብብር አይገፋፋምና።»

«እኔ ይሄ አትሮነስ ነው ስል፤ ‘አይ አቶ ኦባማ ተሳስተዋል እንዴት ዝሆኑን አትሮነስ ይሉታል’ ካላችሁኝ ነገር ተበላሸ ማለት ነው።»

በተመሳሳይ ርዕስ ላይ የቆዩት ኦባማ በአየር ንብረት ለውጥ የማይስማሙ ሰዎች ጋር መስማማት ሊከብዳቸው እንደሚችል ጠቁመዋል።

ተቀማጩ የአሜሪካ ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ከፓሪሱ የአየር ንብረት ለውጥ ስምምነት ሃገራቸውን ማግለላቸው የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነው።

፪. ስደተኞች ጥንካሬ ናቸው
ኦባማ ብዙ ስብጥር ያለው ማሕበረሰብ አቅሙ የዳበረና ስጦታ የታከለበት ነው ሲሉም ተደምጠዋል።

«እስቲ የፈረንሳይ ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድንን ተመለክቱት» ሲሉ ጎዜ የአዳራሹ ጣራ ጭብጨባ ሊሰጠነቅ ሆነ።

«የቡድኑ አባላት ስትመለከቷቸው ሁሉም ጎል (ምዕራብ አውሮጳዊ) አይመስሉም፤ ግን ፈረንሳውያን ናቸው።»

«ሆኖም አሁን ባለንበት ጊዜ እንኳን ዘርን መሠረት ያደረጉ ማግለሎች በሃገረ አሜሪካም ይሁን በደቡብ አፍሪቃ በሰፊው ይንፀባረቃሉ።»

፫. ቱጃሮች ከሌላው ተነጥለው የሚኖሩ ናቸው
ኦባማ «ዓለማችን ‘ልጥጥ’ ሃብታሞች ከደሃው ማሕበረሰብ ተነጥለው የተለየ ኑሮ የሚኖሩባት ናት» ሲሉም ተደምጠዋል።

«ቱጃሮቹ ሲያስቡ የሚውሉት የሚያድሩት ስለሚያስተዳድሩት ድርጅት እንጂ ስሌላ ነገር አይደለም፤ ከሚኖሩባት ሃገር ጋር ያላቸውም ቁርኝት እጅግ የላላ ነው። ለእነሱ አንድ ድርጅትን መዝጋት ማለት ከትርፍና ኪሳራ አንፃር የሚታእ አንጂ ሌላው ላይ ከሚኖረው ተፅዕኖ አኳያ አይደለም።»

፬. ድል ለዲሞክራሲ
«ፍራቻን፣ ቂም በቀልንና ማስወገድን እንደ ፖለቲካ መሣሪያ የሚጠቀሙ ፖለተከኞች አሁን ላይ ቁጥራቸው እጅግ እየላቀ መጥቷል» ሲሉ ኦባማ ማስጠንቀቂያ አዘል መልዕክት አስተላልፈዋል።

«ዴሞክራሲ ልሙጥሙጥ ነው» ያሉት ኦባማ «ሃሰት የተመላ ቃል የሚገቡ ፖለቲከኞች ደግሞ አምባገነኖች ናቸው» በማት ወርፈዋል።

«ጊዜው ከኛ በላይ ወዳሉት የምንጋጥጥበት ሳይሆን ወደታች ዝቅ ብለን የምንሠራበት ነው፤ ዲሞክራሲ ያለው እዚያ ነውና።»

«ከሕዝባዊ ፖለቲከኞች ተጠንቀቁ» ሲሉ ያስጠነቀቁት ኦባማ «ነፃ ዴሞክራሲ ለሰብዓዊው ፍጡር ቅድሚያ የሚሰጥ ነው» በማለት አክለዋል።

«አኔ በኔልሰን ማንዴላ ርዕይ አምናለሁ፤ በመሰል ሰዎች የሚመራ ዓለም የተሻለ እንደሆነም አስባለሁ።»

፭. ሁሌም ተስፋ እንሰንቅ
«በእምነታችሁ ፅኑ፤ ሁሌም ወደፊት ሂዱ፤ ማነፃችሁን አታቁሙ፤ ድምፃችሁን አሰሙ። ሁሉም ትውልድ ይህችን ዓለም የተሻለች የማድረግ ዕድል አለው» ኦባማ ንግግራቸውን ወደ መቋጨቱ ሲጠጉ የተናገሩት ነው።

በጭብጨባና ፉጨት አጅቦ ሲያዳምጣቸው ለነበረው ወጣት ለሚበዛው ታዳሚ «እንነሳ» የሚል ድምፅ አሰምተዋል።

«አንድ መሪ ብቻ አይበቃንም፤ እጅጉን የሚያስፈልገን የጋራ ትብብር ነው።»

«ማንዴላ ‘ወጣቶች የጭቆና ማማን ደርምሰው የነፃነት አርማን የመስቀል ኃይል አላቸው’ ብለውናል፤ ይህንን ተግባራዊ የማድረጊያው ጊዜ አሁን ነው።»

ኦባማ የማንዴላ 100ኛ ዓመት ክብረ በዓልን አስመልክቶ በተዘጋጀው ሥነ-ሥርዓት ላይ ይህንን ንግግር ያሰሙት።

ኦባማም ሆነ ማንዴላ በሃገራቸው የመጀመሪያዎቹ ጥቁር ፕሬዝደንቶች ናቸው። BBC Amharic

ኢትዮጵያ በዱቤ ተጨማሪ ነዳጅ ከሳኡዲ አረቢያ ጠየቀች |BBC Amharic

0

የውጭ ምንዛሬ ችግር ያጋጠማት ኢትዮጵያ ለአንድ ዓመት የሚያስፈልጋትን ነዳጅ ከሳኡዲ አረቢያ ለማግኘት ጥያቄ ማቅረቧን የጠቅላይ ሚንስትር ጽሕፈት ቤት ሃላፊ አቶ ፍፁም አረጋን በመጥቀስ ሮይተርስ ዘገበ። “ነዳጅ ለማስገባት እየተነጋገርን ነው። ዝርዝሮቹ ገና አላለቁም። በፕሮግራም የተያዘና መደበኛ የነዳጅ አቅርቦት እንዲኖር የሚያስችል ነው” ማለታቸውን ዘገባው ያመለክታል።

በዶላር እጥረትና የመንገድ መሠረተ-ልማት ችግር ምክንያት እስከ 1 ነጥብ 6 ሚልዮን ቶን የሚገመት ንብረት በጂቡቱ ወደብ ተከማችቶ እንደሚገኝ ዘገባው ጨምሮ አስታውቋል። ኢትዮጵያ ከቅርብ ግዜ ወዲህ በውጭ ምንዛሬ እጥረት ችግር ውስጥ እንደምትገኝ በመግለጽ ሰሞኑን ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ አሕመድ የውጭ ሃገር ገንዘብ በእጃቸው የሚገኝ ዜጎች በባንኮች እንዲመነዝሩ ጥሪ ማቅረባቸው ኣስታውሷል።

በጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ 100 ቀናት ውስጥ ዶላር በጥቁር ገበያ ለምን ቀነሰ?

ዶላርና ብር ለዘመናት እንደተኳረፉ አሉ። ከሰሞኑ ያሳዩት መቀራረብ ግን ማንም የጠበቀው አልነበረም። ከሳምንት በፊት አንድ ዶላር በ36 ብር ይመነዘር ነበር፤ በጥቁር ገበያ። በዚህ ሳምንት አንድ ዶላር ተመኑ ወደ 31 ብር ወርዷል። በሰባት ቀናት የአምስት ብር ቅናሽ እጅግም ያልተለደመ ነው። ይህ ለምን ሆነ?

የውጭ ምንዛሬ ወትሮም የአንድን አገር ኢኮኖሚያዊ ጤና የሚያሳብቅ የትኩሳት መለኪያ ብልቃጥ ‘ቴርሞሜትር’ ነው። በተለይም ጥቁር ገበያ ከመንግሥት ቁጥጥር ያፈነገጠ፣ በገበያ ፍላጎት የሚመራ በመሆኑ የተሻለውና የሚታመነው የትኩሳት መለኪያ ተደርጎ ይወሰዳል። ታዲያ የታመመው ምጣኔ ሐብታችን ትኩሳቱ እየበረደለት ይሆን?

ቢቢሲ በዚህ ድንገተኛ የጥቁር ገበያ ዶላር ተመን ማሽቆልቆል ዙርያ የምጣኔ ሃብት ባለሞያዎችን አወያይቷል።

የዋጋ ከፍና ዝቅ መሬት ላይ ባለ ነገር ብቻ አይከሰትም። በተለይም የምንዛሬ ምጣኔ አንዳች ኮሽታ በተሰማ ቁጥር ሊናጥ የሚችል ድንጉጥ ገበያ ነው። ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ከዚሁ ጋር የሚያያዝ ምሳሌን ያነሳሉ።

“የአሜሪካ “ትሬዠሪው” በሚሰበሰብበት ጊዜ ማርኬቱ ገና ስብሰባው ሊካሄድ ነው ሲባል ነው መናወጥ የሚጀምረው”

በተመሳሳይ ከሰሞኑ በድኀረ ዐብይ የተሰሙ፣ የታዩ፣ የተገመቱና የተከሰቱ ዐበይት ክንውኖች የጥቁር ገበያውን ዶላር አደብ ሳያስገዙት አልቀሩም።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ የውጭ ምንዛሬ ጥሪ ለዳያስፖራው በይፋ ማቅረባቸው፣ በሶማሌ ክልል ነዳጅ የማውጣቱ ዜና፣ በአገሪቱ አንጻራዊ ሰላም እየሰፈነ መምጣቱ ከሚጠቀሱት ክስተቶች መካከል ጥቂቶቹ ናቸው።

አፍሪካ በየዓመቱ ከምታገኘው ሁሉን አቀፍ እርዳታ 10 እጥፍ የሚበልጠው በኀቡእ የሚሸሽ ነው። ኢትዮጵያም የዚሁ አካል ናት። ቢሊየን ዶላሮች በሕገ ወጥ መንገድ በየዓመቱ ያፈተልካሉ።

በተለይም ኢትዮጵያ ውስጥ በነበረው አለመረጋጋት ብዙ ዜጎች ገንዘባቸውን በዶላር ቀይረው ወደ ውጭ ያሸሹ እንደነበር መረጃዎች ይጠቁማሉ።

በመንግሥት ሹሞች የሚፈጸም ሌብነትና ዝርፍያ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ‘ሌቦች’ የሚሏቸውን ጨምሮ ጥቁር ገበያውን ሲያንሩት እንደነበር ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ይገምታሉ።

እነዚህ ዘራፊዎች የአገሬውን ገንዘብ ወደ ባንክ ወስደው ለማስቀመጥ አይችሉም። ጥያቄ ስለሚፈጥርባቸው። ስለዚህ የዘረፉትን ወደ ዶላር በመቀየር ማሸሽን ይመርጣሉ።

አገር በስፋት ስትዘረፍና ብራቸውን ወደ ዶላር መቀየር የሚፈልጉ ዘራፊዎች ቁጥር ሲጨምር የጥቁር ገበያ የምንዛሬ ዋጋ በዚያው መጠን ይመነደጋል።

በብር የሚከፈላቸው የውጭ ተቋራጮች – ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ለጥቁር ገበያ ዋጋ መናር ሌላ ምክንያት ይመስለኛል የሚሉት አገር ውስጥ ትልልቅ ግንባታ ለማካሄድ የሚጫረቱ የቻይና ኩባንያዎችን ነው።

እነዚህ ኩባንያዎች ጨረታ የሚገቡት በብር እንዲከፈላቸው በመዋዋል ነው። ነገር ግን በቢሊዮን ብር ከተከፈላቸው በኋላ ብሩን ወደ ዶላር ቀይረው ከአገር ያስወጡታል። ይህን ግብይት የሚያደርጉት ደግሞ በጥቁሩ የዶላር ጉሊት ነው።

ዶክተር ቆስጠንጢኖስ እንደምሳሌ የሚያነሱት ሰሞኑን ድንበር አካባቢ አንድ ነጥብ ሁለት ሚሊዮን ዶላር በትራክ ተጭኖ ሊወጣ ሲል መያዙን ነው። ይህ ዓይነቱ የድንበር ቁጥጥር የጥቁር ገበያ የዶላር ግዢ ፍላጎቱን የቀነሰ ይመስለኛል ይላሉ። ምክንያቱም ኩባንያዎቹ የሕግ ተጠያቂነት ስለሚያስፈራቸው።

የቀድሞው የንግድ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት አቶ ክቡር ገና ግን በዶክተር ቆስጠንጢኖስ ሃሳብ የሚስማሙት በግማሹ ነው።

“የጠረፍ ቁጥጥር ሲኖር (የዶላር) ገበያውን ቀነስ አያደርገውም አልልም። ተጽእኖ ይኖረዋል። ሆኖም የጠረፍ መዘጋት በዚህ ዓይነት ዶላሩን በአንድ ጊዜ ዝቅ ያደርገዋል ብዬ አላስብም…።”

ከዚያ ይልቅ ይላሉ አቶ ክቡር፣ የአገሪቱ እጣ ፈንታ አሳስቦት፣ ግሽበት አሳስቦት፣ ገንዘቤ ከሚሟሟ ብሎ ብሩን በዶላር የሚያስቀምጠው ሰው ቁጥር በሂደት እየቀነሰ መምጣቱ የዶላሩን የጥቁር ገበያ ተመን እንዲወርድ አንድ ምክንያት ሆኗል።

“ፖለቲካ ላይ ተስፋ ሲታይ የብር ፈላጊ ይጨምራል።”

ለአቶ ክቡር ከሁሉም በላይ ሰሞነኛው ፖለቲካ ለዶላሩ መውረድ ሚና ተጫውቷል። “…የፖለቲካ ችግር እንደሚቀንስ የሚያሳዩ ምልክቶችን አየ፤ የዶላሩ ግዢ ሩጫውን ቀነሰ” ካሉ በኋላ በእንደዚህ ሁኔታ ውስጥ ደግሞ ትርፍ ከፍሎ ዶላር የመግዛት ፍላጎት እየጠፋ እንደሚመጣ ያትታሉ።

ዶክተር ቆስጠንጢኖስ በበኩላቸው የውጭ ኩባንያዎች አገር ውስጥ የሚያገኙትን ብር በጥቁር ገበያ ስለሚመነዝሩት የዶላር ፍላጎት በጥቁር ገበያ ንሮ እንዲቆይ እንዳደረገው አይጠራጠሩም።

“…በቻይና ኩባንያዎች ለምሳሌ ትልልቅ ሕንጻዎች እየተሠሩ ነው። እነዚህ ኩባንያዎች በብር ነው ጨረታ የሚገቡት። በብር ጨረታ ሲገቡ በብር ነው የሚከፈላቸው፥ በዶላር አይደለም። ስለዚህ የሚከፈላቸውን ብር የማውጫ ዘዴ ይፈልጋሉ። ይህን ፍላጎታቸውን የሚያሟላላቸው ጥቁር ገበያው ነው። በጥቁር ገበያው ብራቸውን ወደ ዶላር ቀይረው በትራክ ወደ ጅቡቲ ወስደው ጅቡቲ ባንክ ተቀምጦ ሕጋዊ ገንዘብ ያደርጉታል።”

“ዶላሩን ይዤ ብቆይ ይሻላል በሚል ፍላጎት አድጎ ነበር” አቶ ክቡር ገና
ወደ ጥቁር ገበያ የሚተመው ደንበኛ መልከ ብዙ ነው። ለስብሰባ፣ ለትምህርት፣ ለሽርሽርና ለሕክምና ወደ ውጭ የሚሄድ ሰዎች ባንኮቻቸው ዶላር ሊያቀርቡላቸው ስለማይችሉ ወደ ጥቁር ገበያ ያቀናሉ።

በሕገ ወጥ መንገድ ገንዘብ ያገኙ ሹመኞችም ወደ ጥቁር ገበያ ይሄዳሉ። የግል ባንኮቻቸው እጅ አልፈታ ያላቸው አስመጪ ነጋዴዎች ወደ ጥቁር ገበያ ይሄዳሉ። ይሄ ሁሉ የጥቁር ገበያው ደንበኛ ነው።

ሌሎች ዜጎች ደግሞ ብራቸውን በዶላር በማኖር የብር ግሽበትን ለመከላከል ይሞክራሉ። ይህ ሁኔታ ዶላር በጥቁር ገበያ ያለውን ዋጋ ከፍ ሳያደርገው አልቀረም።

የጥቁር ገበያው ደንበኛ እንዲህ መብዛት ደግሞ በተዘዋዋሪ የዶላሩን ተፈላጊነት ያንረዋል።

አቶ ክቡር እንደሚሉት ኢ-መደበኛው የዶላር ገበያ በፖሊሲ ሳይሆን በገበያ ፍላጎት የሚመራ ነው። ስለዚህ ፍላጎት ሲጨምር ዋጋው ይጨምራል።

ታዲያ አሁን የዶላር ፍላጎት ቀንሶ ነው ጥቁር የዶላር ተመን የቀነሰው? ሊያውም ፋብሪካዎች በምንዛሬ እጦት በሚዘገቡት ወቅት?

አቶ ክቡር ገናም ይሁኑ ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ይህንን ጥያቄ በቀጥታ አይመልሱም።

አቶ ክቡር መደበኛው የዶላር ትመና ምጣኔ ሃብቱን የሚመሩት ተቋማት (ብሔራዊ ባንክን ጨምሮ) በአንድም ሆነ በሌላ ዘዴ የገንዘብ ልውውጡን መጠን፣ ፍጥነትና ሁኔታ እንደሚወስኑ ካብራሩ በኋላ የኢ-መደበኛው የገበያ ባህርያት በአጭሩ ያወሱና አሁን ዶላር በጥቁር ገበያ ለምን ቀነሰ ለሚለው አንኳር ጥያቄ የሚመስላቸውን ያስቀምጣሉ።

አንዱ ወደ ታክስ ሥርዓት ውስጥ ያልገቡ ኩባንያዎች ወደ ጥቁር ገበያ መሄድ ማቆማቸው ነው።

“ወትሮም በመደበኛ ግብይት የቆዩ፣ የታክስ ሥርዓት ውስጥ የቆዩ ኩባንያዎች ወደ ኢ-መደበኛ የዶላር ገበያ አይሄዱም። ወደ ኢ-መደበኛው የሚሄዱት አዳዲሶች ናቸው። በተለያየ ምክንያት።” ካሉ በኋላ “መጪውን ጊዜ በማስላት ዶላር ገበያው ውስጥ ያልነበሩ ሰዎች ገበያ ውስጥ ገቡ። እነሱ የፈሩት ፖለቲካዊ ሁኔታ እየተቀየረ ሲመጣ ከገበያው ወጡ፤ ይህ የጥቁር ገበያውን አረጋጋው ” ሲሉ ግምታቸውን ያስረዳሉ፣ አቶ ክቡር።

ከጥቂት ዓመታት በፊት አገሪቱ አስፈሪ ሁኔታ ውስጥ እንደነበረች የሚያወሱት ሁለቱም የምጣኔ ሐብት ባለሞያዎች ይህንንም ተከትሎ ነገሮች እስኪጠሩ ድረስ ገንዘቡን በዶላር ማስቀመጥ፣ ወይም ማሸሽ፣ ወይም ዶላሩን ይዤ ብቆይ ይሻላል የሚል ፍላጎት አድጎ እንደነበር ያስታውሳሉ።

ይህ ሁኔታ በአንጻራዊ መልክ እየተለወጠ መምጣቱ ደግሞ የጥቁር ገበያን የዶላር ፍላጎት አረጋግቶታል።

የዐብይ አሕመድ ያለፉት ወራት እንቅስቃሴዎች በዶላር መቀነስ ያለውን ሚና የተጠየቁት አቶ ክቡር ገና በበኩላቸው፣

“በንግግርም ይሁን ‘በጀስቸር’ ዜጎች ያ የፖለቲካ ፍርሃት ሲቀንስላቸው፣ የፖለቲካው ውጥረት ተንፈስ ሲል የምንዛሬ ሩጫው ይገታል። ይህ ብዙውን ጊዜ ከተስፋ ጋር የሚሄድ ነገር ነው። አገር ሲረጋጋ የብር ፈላጊው እየጨመረ፣ በኢ-መደበኛ መንገድ የዶላር ፍላጎቱ እየረገበ ይሄዳል። ያንን ዶላር በብዙ ትርፍ ገዝቶ የማስቀመጥ ፍላጎቱ እየቀነሰ ሲመጣ ደግሞ የምንዛሬ መጠኑ ወደ መደበኛው ተመን እየተጠጋ ይመጣል።” ይላሉ።

ዶላር በቀጣይ ይቀንሳል ወይስ ይጨምራል?
የውጭ ንግድ ሲፋፋም፣ የአገር ውስጥ ምጣኔ ሐብት ጤና ሲጠበቅ፣ ኢኮኖሚው ለገበያ ክፍት ሲሆን፣ አግባብ ያላቸው የ”ሞኒቴሪ”ና የ”ፊስካል” ፖሊሲ ሲተገበር፣ የፋይናንስ አስተዳደሩ ሲዘምን ጥቁር ገበያ እየቀጨጨ በመጨረሻም አስፈላጊ ወደ ማይሆንበት ደረጃ ይደርሳል።

ይህ ዓለማቀፋዊ የምጣኔ ሐብት ሐተታ ነው። ይህ ሁኔታ ግን እንደየ አገሩ መልክና አስተዳደር ገጽታው ይለያያል።

ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ይህ ችግር የሚፈታው ገበያን በማፍታታት ነው ብለው በጽኑ ያምናሉ። “አሁን ያሉት የአገር ውስጥ ባንኮች ተጨማሪ የውጭ ምንዛሬ ለማምጣት የሚያስቸል አቅሙም ጉልበቱም የላቸውም።”

ዶላር አሁንም ቢሆን ከእርዳታ፣ ከብድር፣ ከዳያስፖራና ከውጭ ንግድ ምንጮች ነው የሚገኘው። “የውጭ ባንኮች ቢገቡ ግን የራሳቸውን ካፒታል ይዘው ስለሚመጡ የምንዛሬ መንበሽበሽ ሊያመጡ ይቻላቸዋል” ይላሉ ዶክተር ቆስጠንጢኖስ። ከዚሁ ጋር አብሮ የፋይናንስ አስተዳደሩ እንዲታሰብበት ይፈልጋሉ።

ዶክተር ቆስጠንጢኖስ አገሪቱ በሯን እንድትከፋፍት በሚያሳስቡበት መጠን ወጪዎቿን እንድትቀንስ ይወተውታሉ።

ጥቁር ገበያ የሚደራው ከመንግሥት የተዘረፈ ገንዘብ ከአገር ለማሸሽ ሲሞከር ነው። አሁን መንግሥት የራሱን ወጪ እየቀነሰ ሲሄድና ኢኮኖሚውን ክፍት ሲያደርገው ሁኔታዎች እንደሚለወጡ ያስባሉ።

“በፓርቲ የተያዙ ድርጅቶች አሉ፥ በመንግስት የተያዙ አሉ፥ እነዚህ ሁሉ ኢኮኖሚውን ሲያምሱት ምስቅልቅሉ የወጣ የፋይናንስ ሥርዓት ነው የተፈጠረው። መሠረታዊው መልስ የሚሆነው የፋይናንስ ሥርዓቱን ማስተካከል ነው።” ይላሉ ዶክተር ቆስጠንጢኖስ።

እንደ ስኳር ፋብሪካና ማዳበሪያ ፋብሪካ ያሉ ግዙፍ ፕሮጀክቶች ያባከኑት ገንዘብ እንደማሳያ በማንሳት ጭምር።

አቶ ክቡር ገና በበኩላቸው አሁን ያለው የጥቁር ገበያ ዋጋ አገሪቱ ውስጥ ተቃውሞ ከመነሳቱ በፊት ከነበረው የምንዛሬ ዋጋ መቀራረቡን ያወሱና በአገሪቱ የተሻለ መረጋጋት እየተፈጠረ ስለመምጣቱ አመላካች እንደሆነ ያትታሉ።

መንግሥት በዳያስፖራ ሃዋላ ላይ ከፍ ያለ ተስፋን ማሳደሩ ግን ብዙም ምቾት አይሰጣቸውም። ከዚያ ይልቅ መንግሥት አገር ውስጥ ምጣኔ ሐብቱን የሚያነቃቃ እርምጃ እንዲወስድ ነው ፍላጎታቸው።

“የጥቁር ገበያው ዶላር ከብር ጋር የሚያሳዩት የምንዛሬ ምጣኔ መጠጋጋቱ እስከየት ይዘልቃል?” ተብሎ የተጠየቁት አቶ ክቡር ፍላጎት እየጨመረ ስለሚሄድ በአጭር ጊዜ ውስጥ 28/29 ድረስ ይወርዳል ብለው እንደማያስቡ ያስረዳሉ።

ከ30 እስከ 32 ድረስ እየዋለለ እንደሚቆይም ግን ይተነብያሉ። ለዚህ ትንበያ ያደረሳቸው ደግሞ በኢኮኖሚው ውስጥ ምንም አዲስ የተጨመረ ነገር አለመኖሩ ነው።

“እኔ እንደሚገባኝ ከዛሬ ሁለት-ሦስት ዓመት በፊት የነበርነበት ቦታ እየተመለስን እንደሆነ ነው።”

የኤርትራ መንግሥት የሐይማኖት እሥረኞችን ፈታ |BBC Amharic

0

የኤርትራ መንግሥት በሐይማኖት ምክንያት የታሠሩ 35 እሥረኞች ትላንት ምሽት አካባቢ መፍታቱ ተሰምቷል። እሥረኞቹ የተፈቱት ማይስርዋ ተብሎ ከሚታወቀው ማረሚያ ቤት ነው።

ከተፈቱት 35 ግለሰቦች መካከል 14 ሴቶች ሲገኙ የጴንጤቆስጤ ቤተክርስትያን አባላት መሆናቸው ታውቋል።

ትላንት ከሰዓት ገደማ 30ዎቹ እንደተለቀቁ ከተሰማ በኋላ ማምሻው ላይ ደግሞ የተቀሩቱ 5 ግለሰቦች ከእሥር ተፈተዋል።

ከተፈቱት መካከል ታናሽ ወንድሙ የሚገኝበት ዳንኤል «ወንድሜ መፈታቱ እጅግ አስደስቶኛል» ሲል ስሜቱን ለቢቢሲ አጋርቷል።

እንደ ዳንኤል ገለፃ ታናሽ ወንድሙ በሐይማኖቱ ምክንያት ለ1 ዓመት ከ8 ወራት በተለያዩ ማረሚያ ቤቶች ለእሥር ተዳርጓል፤ ቤተሰቦቹም ታሣሪ ልጃቸውን ፍለጋ ብዙ ተንገላተዋል።

ከ35 ግለሰቦቹ አንዱ ለ8 ዓመታት ያክል እሥር ቤት እንደቆየ የተቀሩቱ ደግሞ ከ1 እስከ 4 ዓመት ድረስ እንደታሰሩ ሰምተናል።

ማይስርዋ ከከረሙት እሥረኞች ከሶስት ሳምንታት በፊት እንደሚፈቱ ተነግሯቸው ቅፅ እንደሞሉ ነገር ግን ወዲያው እንዳልተፈቱ ታውቋል።

ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ ምንጮች ለቢቢሲ እንደተናገሩት የእሥረኞቹ መፈታት ኤርትራና ኢትዮጵያ ከደረሱት የሰላም ስምምነት ጋር የሚገናኝ አይደለም።

ምንጮቹ እንደሚገልፁት የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ አስመራን በጎበኙበት ወቅት የታሠሩ ግለሰቦች አሉ።

የኤርትራ መንግሥት በ1994 ላይ የጴንጤቆስጤ አብያተ ክርስትያናትን ሙሉ በሙሉ መዝጋቱ ይታወሳል።

የሰብዓዊ መብት ቡድኖች የኤርትራ መንግሥት በሺህ የሚቆጠሩ ግለሰቦችን በሐይማኖት እና ፖለቲካ ምክንያት አስሯል ሲሉ ይወቅሳሉ።

በጉዳዩ ዙሪያ ተጨማሪ ማብራሪያ ለማግኘት የኤርትራ መንግሥትን ለማግኘት ያደረግነው ሙከራ አልተሳካም።

ስለኤርትራና ኢትዮጵያ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የመጀመሪያው የኢትዮጵያ አምባሳደር |BBC Amharic

0

ኤርትራን ነፃነቷን ማግኘቷን ተከትሎ የኢትዮጵያ መንግሥት ዕውቅናን ለመስጠት የመጀመሪያው ሆነ። አቶ አውዓሎም ወልዱም በ1986 ዓ.ም የመጀመሪያው የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆነው አሥመራ ላይ ተሾሙ። የመጨረሻ አምባሳደር ይሆናሉ ብሎ ግን የጠበቀ አልነበረም።

ከሰባት ዓመታት ቆይታ በኋላ ግን የሁለቱ ሃገራት ጦርነቱ በመቀስቀሱ የመጨረሻው አምባሳደር ሆነዋል። “ሁለቱ ሃገራት በነበራቸው ግንኙነት እንደ ሁለት ሃገራት ሳይሆን እንደ አንድ ሃገር ነበሩ” የሚሉት አቶ አውዓሎም የኤርትራ መንግሥት በኢትዮጵያ ኢኮኖሚ፣ ንግድ፣ ፖለቲካና ሌሎች ጉዳዮች ጣልቃ ይገባ ነበር ይላሉ።

ቢቢሲ አማርኛ፡ ከጦርነቱ በፊት የነበረው የሁለቱ ሃገራት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት እንዴት ይታያል?

አቶ አውዓሎም፡ ኤርትራ እንደ ሃገር ሆና ብትቆምም የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸው እንደ ሁለት ሃገራት አልነበረም። በተለይ የኤርትራ ኢኮኖሚያዊ ዕቅድ የተነደፈው ከኢትዮጵያ ብዙ ሃብትን በመውሰድ ነው። በቀላል አማርኛ ለመግለፅ ኢትዮጵያን እንደ የጓሮ አትክልት ስፍራ ነው የወሰዷት። ከዚያም በተጨማሪ በንግዱም ዘርፍ ሆነ በሌሎች ጉዳዮች የኤርትራ መንግሥት ከፍተኛ ጣልቃ ገብነት ያሳይ ነበር።

በተለይም በንግዱ ዘርፍ የኢትዮጵያ ሃብት የሆኑትን ልክ እንደ አንድ አምራችና ላኪ በመሆን ለምሳሌ የቡና ምርቶችን፣ ሰሊጥ፤ በኮንትሮባንድና የወርቅ ንግድ ይሳተፉ ነበር።

የውጭ ምንዛሬ የኢትዮጵያ መንግሥት ይፋዊ ካስቀመጠው የልውውጥ መጠን ውጭ እነሱ በከፍተኛ ደረጃ በጥቁር ገበያ ዘርፍ ኤምባሲው እሱን ይሰራ ነበር።

ብዙ እልባት ያላገኙና ግልፅ ያሉ አካሄዶች ነበሩት። የጋራ የገንዘብ መገበያያ ፣ የወደብ አጠቃቀም የጠራ አካሄድ አልነበረውም።

ከዚህም በተጨማሪ በሁለቱ ሃገራት የሚገኙት የየሃገራቱ ህዝቦችን በተመለከተ በዝርዝር ተሂዶ የእነሱ መብትና የሥራ ስምሪት በሚገባ ተለይቶ የሄደበት ሁኔታ አልነበረም። የድንበር አከላለሉም በውዝፍ የቆየ ሥራ ነበር።

ብዙ ክፍተቶች ተፈጥረው ነው ግንኙነቱ የተመሰረተው፤ በጊዜው ልክ እንደ ሌሎች አገሮች እንደ ሁለት ሃገር ሆነው የሚሄዱበት ሁኔታ ከጅምሩ አልተሰመረም፤ አልተቀየሰም። ኢህአዴግም ሆነ የኢትዮጵያ መንግሥት ይህንን ሥራ አልሰሩም።

ኢህአዴግ እንደ መንግሥት እኔም በነበርኩበት ወቅት በኤርትራ ጉዳይ ላይ ኃላፊነታችንን ተወጥተናል የሚል አቋም የለኝም። እነዚህ ሁሉ ክፍተቶች ለጦርነቱ እንደ ቆስቋሽና መነሻም ነበሩ።

ቢቢሲ አማርኛ፡ የኤምባሲው ሚና እንደ ሌሎች ሃገሮች ነበር? ወይስ ከኤርትራ ጋር በነበረው ግንኙነት ሚናው ይለያል?

አቶ አውዓሎም፡ ለየት ይላል ምክንያቱም የምፅዋና የአሰብን ወደቦች ብቸኛው ተጠቃሚ የኢትዮጵያ መንግሥት ስለነበር በሁለቱንም ወደቦችና ላሉት ሥራዎች በሙሉ እንደ በላይ ሃላፊ ሆኖ የውስጥና የውጭ ገቢውን የሚቆጣጠረው ኤምባሲው ነበር።

ከአሥመራ ውጭ በአሰብና በምፅዋ ኢትዮጵያ ቆንስላ ነበራት። ኢትዮጵያና ኤርትራ በጋራ ኖረው ሁለት አገር ስለሆኑ፤ በሁለቱም አካባቢ የሁለቱም ህዝቦች ነዋሪዎች አሉ። በዚህም ምክንያት ትንሽ ዘርዘር ያለና እስከ አሰብ ድረስ ሙሉ ዕውቅና ያላቸው በኢትዮጵያ በጀት የሚተዳደሩ አንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች፣ ባንክ፣ የጉምሩክ ሥራዎች፣ መሬት ላይ ነበሩ።

ከዚህም በተጨማሪ የድንበር ማካለል ጉዳይ፣ በጋራ ብር የመጠቀም ሁኔታ፣ ንግድን የመሳሰሉት ጉዳዮች በጋራ መወሰን ያለባቸው ናቸው። በሌሎች ሃገሮች ያሉትን ኤምባሲዎቻችንን ስናይ ምንም እንኳን በኢኮኖሚውም ሆነ በማህበራዊ ዘርፎች ሁለትዮሽ ግንኙነት ቢኖረንም እንደ ሁለት ሃገራት ነው ስምምነቶቹም ሆነ የንግድ ሽርክናዎች የሚመሰረቱት፤ ከኤርትራ ጋር ለየት ያለ ግንኙነት ነበረን።

ቢቢሲ አማርኛ፡ የሁለቱ ሃገራት ህዝቦችስ በሚጓጓዙበት ጊዜ የኤምባሲው ሚና ምን ነበር?

አቶ አውዓሎም፡ በአጎራባች አካባቢ ባሉ ለምሳሌ በአፋርና በትግራይ አካባቢዎች፤ ህዝቡ በአቅራቢያው ባሉት መስተዳድሮች የራሳቸውን አሰራር ፈጥሮ በነፃ እንዲንቀሳቀስ ተደርጓል። የህዝብ ለህዝብ ግንኙነትን ለማዳበር በድንበር አካባቢ የነበረው የቁጥጥር ሁኔታ ቀለል ያለና ነፃነት ያለው ነበር።

በተረፈ ግን በአውሮፕላን የሚጓጓዙት አየር ማረፊያዎቹ ላይ ሲደርሱ ቪዛ የሚያገኙበት መንገድ ተመቻችቶ ነበር። ሳይተገበር ጦርነቱ ተነሳ እንጂ በሂደትም የነፃ ቀጠና እንዲሆን ተወስኖ ነበር።

ቢቢሲ አማርኛ፡ የጦርነቱን መነሻ የመጀመሪያ ዓመታት እንዴት ያዩዋቸዋል?

አቶ አውዓሎም፡ የሁለቱ ሃገራት ግንኙነት እንደ ጫጉላ አይነት ነበር። በዝርዝር ተጨባጭ ሁኔታዎች ላይ የሄድንበት ሁኔታ አልነበረም። ለምሳሌ የኤርትራ መንግሥት የኢትዮጵያን መንግሥት ሳያማክር ነው የራሱ መገበያያ ገንዘብ ናቅፋ ያሳተመው።

ይህንንም ሁኔታ ተከትሎ እንደማንኛውም ሃገር የመገበያያ ገንዘብ ሁለቱ ሃገራት በመረጡት እንገበያይ ማለቱ ጦርነቱን ቀስቅሶታል። የባድመ ጉዳይና የድንበር ማካለሉ ጉዳይ እንደ ችግርም አጀንዳም አልነበረም። ከጦርነቱ መቀስቀስ ጀርባ መነሻ ያሉት በሙሉ የኢኮኖሚ ጉዳዮች ነበሩ። የኢትዮጵያ መንግሥት ይህንን በመጨረሻ አይቶታል።

ቢቢሲ አማርኛ፡ አሁን ሁለቱ ሃገራት የሰላም ስምምነት ላይ ናቸው። ለወደፊትስ ምን ዓይነት ግንኙነት ሊኖራቸው ይገባል? የኤምባሲዎቹስ ሚና ምን ሊሆን ይገባል?

አቶ አውዓሎም፡ ሰላምና ጦርነት በሌለበት ሁኔታ ተፋጠው የነበሩ ሃገራት ከጠላትነት ወጥተው፣ ከጦርነት ወጥተው ግንኙነት መጀመራቸው ግንኙነት መጀመራቸው መልካም ነው። ነገር ግን አሁንም ለጦርነቱ ምክንያት የነበሩ ጉዳዮች ተዳፍነው በጭራሽ ውይይት ሳይደረግባቸው ወደ ሰላም መምጣታቸው መጥፎ ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። ሁለቱም ሃገራት ሞቅ ሞቅ ያለ ሁኔታ ላይ ነው ያሉት ዘላቂነትን ለመፍጠር በጥልቀት የውይይትና ሥራ ያስፈልገዋል።

የኢትዮጵያ መንግሥት ከተቻለ የአሰብ ወደብ ባለቤትነት ጥያቄ ማቅረብ አለበት። የዛን ያህል ርቀት የኢትዮጵያ መንግሥት ይሄዳል የሚል ግምት የለኝም ነገር ግን የአሰብን ወደብ እንደ ጥያቄ ማንሳት አለበት።

የሰላም መዝሙሩ እንዳለ ሆኖ መሰረታዊ እልባት ካልተገኘለት ትርጉም ያለው ግንኙነት ይሆናል የሚል ዕምነት የለኝም።

እንደ ሁለት ሃገራት የኢኮኖሚ ሽርክና፣ወደብን እንዲሁም ሌሎች ጉዳዮችን በተመለከተ አቅጣጫ ቢያስቀምጡ ጋራ የፖለቲካና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶች በጣም ከፍተኛ በሆነ ተጠቃሚ ይሆናሉ።

የአልጀርስ ስምምነት እንዳለ ሆኖ መሬት ላይ በአፋርም ሆነ በትግራይ ሁለቱ ከጦርነቱ በፊት በነበረው የየራሳቸውን መስተዳድር እንደነበረ ሆኖ ቢቀጥል ጥሩ ነው እላለሁ።

ሬድዋን ሁሴን በኤርትራ የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆነው ተሾሙ |BBC Amharic

0

አምባሳደር ሬድዋን ሁሴን በኤርትራ የኢትዮጵያ ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር ሆነው መሾማቸውን የኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አሰታውቋል፡፡ አምባሳደር ሬድዋን ቀደም ሲል በአየርላንድ የኢትዮጵያ አምባሳደር በመሆን ሲያገለግሉ ቆይተዋል። አምባሳደር ሬድዋን ሁሴን አምባሳደር ሆነው ከመሾማቸው በፊት የመንግሥት ኮሚኒኬሽን ጉዳዮች ጽ/ቤት ሃላፊ ሚንስትር እንዲሁም የወጣቶች እና ስፖርት ሚኒስቴር ሚንስትር በመሆን አገልግለዋል።

ኢትዮጵያ በአሥመራ በቅርቡ ኤምባሲዋን አንደምትከፍትም ተነግሯል። ከቀናት በፊት ኤርትራ በአዲስ አበባ ኤምባሲዋን ብትከፍትም አምባሳደር ግን እስካሁን አልተሾመችም።

የኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ከኤርትራ ጋር ያለኝን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት አጠናክሬ እሰራለው ብሎዋል።

ማንዴላን ውትድርና ያሰለጠኑት ኢትዮጵያዊ |BBC Amharic

0

ጊዜው በፈረንጆቹ ሐምሌ 1962፤ ኮሎኔል ፍቃዱ ዋኬኔ ለአንድ ከደቡብ አፍሪቃ ለመጣለ ግለሰብ ወታደራዊ ሥልጠና በመስጠት ላይ ናቸው። ድምፅ ሳያሰሙ ጠላት ቀጣና በመግባት ፈንጂ መቅበር የሥልጠናው አካል ነበር።

ሰውየው ‘ኡምኮንቶ ዌ ሲዝዌ’ በመባል የሚታወቀው የደቡብ አፍሪካ ሽምቅ ተዋጊ ቡድን የበላይ አዛዥ ነው።

ቡድኑ ደቡብ አፍሪካ ውስጥ የሚገኙ የኤሌክትሪክ አገልግሎት ሰጪ ጣብያዎች ላይ የፍንዳታ ጥቃት ፈፀመ፤ ይህን ተከትሎም የጊዜው የአፓርታደይድ አገዛዝ አዛዡን ያፈላልግ ያዘ።

ሰውየው ግን ማንም ሳያይ ሳይሰማ ኢትዮጵያ ገብተው ኖሯል። አልፎም በአፍሪካ ሃገራት እየተዘዋወሩ ለተዋጊ ቡድኑ አርዳታ ማሰባሰብን ሥራዬ ብለው ተያይዘውት ነበር።

ኔልሰን ሮሊህላህላ ማንዴላ፤ ኢትዮጵያ የተገኙበት ዋነኛ ምክንያት ራሳቸውን በወታደራዊ ስብዕና ለማነፅ ነበር።

አዝናኙ ሰው
«ማንዴላ በጣም ጠንካራና ምንም የማይበግራቸው ሰው ነበሩ፤ አመራር ሲከተሉ ደግሞ ለጉድ ነው» ይላሉ ኮሎኔል ፍቃዱ።

«በዚያ ላይ ደግሞ እጅግ ተወዳጅ ሰው ናቸው።»

ኮሎኔል ፍቃዱ በወቅቱ ኮልፌ የሚገኘው አድማ በታኝ ባታሊዮን ልዩ ኃይል አባል ነበሩ።

«ደስተኛና ለመማር ዝግጁ የሆነ አንድ ደቡብ አፍሪካዊ ሲመጣ አስታውሳለሁ፤ በዚያ ላይ እጅግ ትሁትና ታጋሽ ነበሩ» ሲሉ ማንዴላን ይዘክራሉ።

የኮሎኔል ፍቃዱ ድርሻ ለማንዴላ ፈንጂ ማፈንዳት እንዲሁም ድንገተኛ አደጋ መጣል የመሳሰሉ ወታደራዊ ሥልጠናዎች መስጠት ነበር።

«አካለ-ጠንካራ ሰው ነበሩ፤ አንዳንድ ጊዜ እንደውም ከአቅማቸው በላይ የሆነ ነገር ሲያደርጉ አስተውላለሁ። ይህን ስመለከት ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እመክራቸው ነበር፤ አንዳንድ ጊዜም አግዳቸው ነበር።»

የኮሎኔል ፍቃዱ አዛዥ የነበሩት ጄኔራል ታደሰ ብሩ ነበሩ ማንዴላን የማሰልጠኑን ግዳጅ ለኮሎኔሉ የሰጡት።

በፈረንጆቹ 1960 ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ላይ የተቃጣውን መፈንቅለ-መንግሥት ካከሸፉ ወታደራዊ መኮንኖች መካከል አንዱ የሆኑት ጀኔራል ታደሰ ብሩ ኋላ ላይ በደርግ እንደተገደሉ ይታወሳል።

ትዕዛዙ የደረሳቸው ኮሎኔል ፍቃዱ መጀመሪያ አካባቢ ደቡብ አፍሪካዊው ሰው ብዙም ሊገባቸው አልቻለም ነበር።

«አንድ ከደቡብ አፍሪካ የመጣ እንግዳ እንዳለና ከእኛ ጋር የተወሰነ ጊዜ እንደሚያሳልፍ ብቻ ነበር እኔ የማውቀው። ሁሉም ነገር ምስጢር ነበር፤ ማንም እንዲያውቀው አልተፈለገም» ይላሉ ኮሎኔሉ።

እህጉረ አፍሪቃ ከቅኝ አገዛዝ በፍጥነት እንድትላቀቅ ፅኑ ፍላጎት የነበራቸው ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ናቸው ማንዴላ ኢትዮጵያ እንዲገቡ የፈቀዱት።

በጊዜው ደግሞ ኢትዮጵያ አፍሪካ ውስጥ አለ የሚባል ጠንካራ ወታደራዊ ኃይል ነበራት፤ ጦርነት የተነሰባቸው የአህጉሪቱ ክፍሎችን ለማረጋጋት ማን እንደ ኢትዮጵያ ኃይል የተባለለት።

ንጉሡ በይፋ «ነፃነት ለማምጣት የሚታገሉ የአፍሪካ ወንድሞቻችን ኢትዮጵያ መጥተው ወታደራዊ ሥልጠና መውሰድ ይችላሉ» ሲሉ አውጀዋል።

መሣሪያ መታጠቅ፣ ወታደራዊ ሳይንስ እና ጦር መምራት የመሳሰሉ ሥልጠናዎች የማንዴላ መዝገብ ውስጥ ተካተዋል። ከከተማዋ ወጣ ብለውም የበርካታ ሰዓታት የእግር ጉዞን የመሳሰሉ ፈታኝ ሥልጠናዎችን መውሰድ ተያያዙ።

ማንዴላ ‘ሎንግ ዎክ ቱ ፈሪደም’ ወይም በግርድፍ ትርጉሙ ‘ወደ ነፃነት የተደረገ ረዥም ጉዞ’ ብለው በሰየሙት መፅሐፋቸው ላይ «ረዥም ጉዞ ማድረግ በጣም እወድ ነበር፤ መልክዐ-ምድሩ ግሩም ነበር። ሰዎች ከፍርግርግ እንጨት በተሰራ ቤት ያለ ሕይወት ሲመሩ ሳይ፤ ቀለል ያለ ምግብ ቤት ውስጥ በተጠመቀ ቢራ ሲያወራርዱ ስመለከት፤ ደቡብ አፍሪካ ውስጥ የማውቀውን ሕይወት ያስታውሰኛል» ሲሉ ጠቅሰዋል።

ንግግር የሚያበዛ
ማንዴላ ኢትዮጵያ ውስጥ የነበራቸው ጊዜ በድብቅ እንዲያዝ የተፈለገ ቢሆንም እሳቸው ግን ዓይን በዛባቸው። በዚያ ላይ አብረዋቸው ሥልጠና ከሚወስዱ ሰዎች ረዘም እና ገዘፍ ያሉ መሆናቸው ለዓይን አጋለጣቸው።

ተስፋዬ አበበ (ፋዘር) በጊዜው የኮልፌው ባታሊዮን ሙዚቃ እና ድራማ ክፍል ኃላፊ ነበሩ።

«ትዝ ይለኛል፤ ግቢው ውስጥ የነበረውን ሰፊ ሜዳ ሮጠው አይጠግቡም ነበር፤ ይዘላሉ፣ ቁጭ ብድግ ይሰራሉ፤ በዚያ ላይ አንድ ቀን እንኳን ሳይሰሩ አይውሉም» ሲሉ ማንዴላን ያስታውሳሉ።

አንድ ቀን ታዲያ ማንዴላ ከአሠልጣኛቸው ጋር ሆነው ማሰልጠናው ውስጥ ባለ ምግብ ቤት ውስጥ ሲመገቡ ከአቶ ተስፋዬ ጋር ይገናኛሉ።

«በደህንነት ከመጠበቃቸው አንፃር፤ ከእሳቸው ጋር ተገናኝቶ ማውራት የማይታሰብ ነበር።»

የዚያን ቀን ግን አጋጣሚውን ያገኙት ፋዘር ከማንዴላ ጋር ወግ ጠረቁ፤ ስለ አፓርታይድ አወሯቸው። ፋዘር ማንዴላን «በጣም ሰው መቅረብ የሚወዱና ወሬ የሚያበዙ» ሲሉ ይገልጿቸዋል።

ከዚያ በኋላ ታድያ የፋዘር ቡድን በመኮንኖች ክለብ የሙዚቃ ትርዒት በሚያቀርብበት ወቅት ማንዴላ መገኘት ጀመሩ።

«ትርዒቱን በጣም ይዝናኑበት ነበር፤ ለእርሳቸው ስናዜምላቸው ደግሞ ይበልጥ ደስ ይላቸው ነበር።»

ማንዴላ ኢትዮጵያ አንዲቆዩ የታሰበው ለስድስት ወራት ቢሆንም ፓርቲያቸው የአፍሪካዊያን ብሔራዊ ኮንግረስ (ኤኤንሲ) ከሁለት ሳምንታት ቆይታ በኋላ እንዲመለሱ ወሰነ።

ማንዴላ ወደሃገራቸው ሲመለሱ ታድያ ከጀኔራል ታደሰ ብሩ በርካታ የጦር መሣሪያ ሽልማት ተደረገላቸው።

በፈረንጆቹ ነሐሴ 5/1962 ማንዴላ በሕገ-ወጥ ወጥ መንገድ ከሃገር በመውጣት በሚል ለእሥር ተዳረጉ።

ማንዴላ ከደቡብ አፍሪቃ ወጥተው ለስደስት ወራት ቆይተው ነበር የተመለሱት፤ ሁለቱን ሳምንታት ያሳለፉት ደግሞ ኮልፌ፤ አዲስ አበባ፤ ኢትዮጵያ።

የኢትዮጵያ ዲያስፖራ ትረስት ፈንድ የባንክ ሂሳብ ቁጥር ይፋ ሆነ |FBC

0

በቅርቡ የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐብይ አህመድ በተለያዩ ሃገራት የሚገኙ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን የተሻለች ኢትዮጵያን ለመገንባት በሚደረገው ጥረት የበኩላቸው እንዲወጡ ጥሪ ማቅረባቸው ይታወሳል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በወቅቱ በውጭ ሃገራት የሚገኙ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን በየቀኑ ቢያንስ አንድ ዶላር ወደ ኢትዮጵያ በመላክ ለተለያዩ የልማት ስራዎች ድጋፍ እንዲያደርጉ ጠይቀው ነበር።

በዚህም በውጭ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያና ትውልደ ኢትዮጵያውያንን ተሳትፎ ለማቀናጀትና የልገሳውን ገንዘብ ለማሰባሰብ፥ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የኢትዮጵያ ዲያስፖራ ትረስት ፈንድ በሚል ስም ሂሳብ ተከፍቷል።

የሂሳብ ቁጥሩም 1000255726725 ነው።

ገንዘቡን ለማስገባትም በቅርቡ ድረ ገጽ የሚከፈት ሲሆን እሱን በመቀጠም፥ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ስዊፍት አድራሻ እና CBETETAA በመጠቀምና ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ዓለም አቀፍ ገንዘብ አስተላላፊ ድርጅቶችን በመጠቀም ይሆናል።

ገንዘብ አስተላላፊዎቹ ዌስተርን ዩኒየን፣ ኤክስፕረስ መኒ፣ ቦሌ አትላንቲክ ኢንተርናሽናል፣ መኒ ግራም፣ ዳሃብሽል መኒ ትራንስፈር፣ አል አንሳሪ (ካሽ ኤክስፕረስ)፣ ወርልድ ሬሚት፣ ትራንስፋስት መኒ፣ ካህ ኤክስፕረስ መኒ ትራንስፈር፣ ጎልደን መኒ ትራንስፈር፤

ላሪ ኤክስቸንጅ፣ ተወከል መኒ፣ ዜንጅ ኤክስቸንጅ፣ ፓኮ መኒ፣ ኢርማን ኤክስፕረስ፣ ባካል መኒ ትራንስፈር፣ ዲቫይን (ብሉ ናይል)፣ ዳዊት መኒ ትራንስፈር፣ ቲ እና ዋይ ሬሚት እንዲሁም አስጎሪ መኒ ኤክስፕረስን በመጠቀም ይሆናል ነው የተባለው።

ሻምፓኝ እና ፅጌረዳ ያጀበው የአዲስ አበባ-አሥመራ በረራ |BBC Amharic

0

ከ400 በላይ ተሳፋሪዎችን ይዞ ከሁለት አስርት ዓመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ከአዲስ አበባ ወደ አሥመራ ያቀናው የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን ካሳፈራቸው ከሰዎች እና ጓዝ በተጨማሪ ደስታና ፌሽታን ሳይጭን አልቀረም። አየር መንገዱ ለተሳፋሪዎች ካቀረበው ሻምፓኝ እና የፅጌረዳ እቅፍ ወዲያ በአውሮፕላን አብራሪው እና በአብዛኛው ተሳፋሪ ፊት ላይ የሚነበበው ስሜት ለዚህ ዋቢ የሚሆን ዓይነት ነው። «እጅግ ከፍተኛ ደስታ ላይ ነኝ» በማለት ስሜታቸው ያጋሩን ካፒቴን ዮሴፍ ኃይሉ የሚያበሩት አውሮፕላን «የሰላም ጠያራ» በሚል የተሰየመ ነው። አብራሪውም በኤርትራ ምድር የቀድሞ ወዳጆቻቸውን እንደሚያገኙ ተስፋ ሰንቀዋል።

«ወደ አደግኩበት ስፍራ ነው ተመልሼ የምበረው። በእውነቱ ተደስቻለሁ» በማለት ለቢቢሲ ተናግረዋል።አውሮፕላኑ በውስጡ ባለስልጣናትን፣ ታዋቂ ግለሰቦች እና ከወዳጅ ዘመድ ጋር ከዓመታት መራራቅ በኋላ ለመገናኘት የተመኙ ተሳፋሪዎችን ይዞ ነበር። የቀድሞው የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማሪያም ደሳለኝ ከተሳፋሪዎች መካከል አንዱ ነበሩ። አቶ ኃይለማሪያም የዚህ ጉዞ ተሳታፊ በመሆናቸው ምን ያህል ደስተኛ መሆናቸውን ባጋሩበት አፍታ በረራውን «ለሁለቱም ሀገራት እና ህዝቦች ወርቃማ ክስተት» ሲሉ አሞካሽተውታል።

ስልጣናቸውን በራሳቸው ፈቃድ የለለቀቁትን ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ደሳለኝን ከሦስት ወራት በፊት የተኩት ዐብይ አህመድ (ዶ/ር) ከኤርትራው ኢሳያስ አፈወርቂ ጋር የደረሱበት የሰላም ስምምነት በሁለቱ ሀገራት መካከል የከረመው ቁርሾ ማክተሚያ ሆኗል። በስምምነቱ መሰረት ዛሬ የተጀመረው የአየር በረራ ገና በዋዜማው የብዙዎችን ቀልብ እና ፍላጎትን ለመሳብ ችሏል። ወደ አሥመራ የሚገዙ ሰዎች ቁጥራቸው ከፍ ያለ ስለነበረ ሁለት ውሮፕላኖች ነበሩ የተጓዙት። ኤኤፍፒ እነደዘገበውም የመጀመሪያው አውሮፕላን መሬት ከለቀቀ ከ15 ደቂቃ በኋላ ሁለተኛ ዙር ተሳፋሪዎችን የያዘ አውሮፕላን ወደ አሥመራ አቅንቷል።

የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት ከመቋረጡ በፊት ከኢትዮጵያ ወደ ኤርትራ የሚያደርሱ 5 የበረራ መስመሮች ነበሩ። የዛሬዎቹ በረራዎች የተጠቀሙት ከአዲስ አበባ-መቀሌ-አሥመራ የሚያደርሰውን መስመር ነው። ቀሪ አራቱ ከሰሞኑ ለሥራ ክፍት እንደሚሆኑና ነባሩ በረራ እንደሚቀጥል ይጠበቃል።